કવિતાબવિતા

માતૃભાષામાં વાતો બે-ચાર કરીએ,

માતૃભાષા પર થોડો ઉપકાર કરીએ,

ગુજરાતી ગુજરાતમાં મરી રહ્યાની ચર્ચા,

ગુજરાતીમાં કરીને સમય પસાર કરીએ,

માના વિકલ્પે માસી? અંગ્રેજી વિરુદ્ધ ગુજરાતી?

છાપું ગુજરાતી લઈ ચા ને ઉપાહાર કરીએ.

અંગ્રેજી આવડે નહીં, ગુજરાતી ગમતું નથી,

માતૃભાષાનો બેડો આજે પાર કરીએ.

(સેલ્ફરચિત હોવાથી છંદદોષ ન જોતાં પોએટ શું કહેવા માગે છે એ સમજવા ટ્રાય કરવો.)

કવિતાબવિતા

ચાલો, દૂરથી સૌને ઑ'રાઈટ કરીએ,

જાણીને કરેલાને ઓવરસાઈટ કરીએ.

હીસ્ટ્રીશીટ બદલવાની ઝંઝટમાં કોણ પડે?

આવો, હીસ્ટ્રીને જ રીરાઈટ કરીએ.

કોરોના શું ઉખાડી લેવાનો અમારું?

પ્રજાને જ એ બહાને ટાઈટ કરીએ.

અંદરોઅંદર ઝઘડી લો પહેલાં,

પરવારો પછી પાકિસ્તાન સાથે ફાઈટ કરીએ.

(લખ્યા તારીખ: 2-4-2021)

કવિતાબવિતા

ક્યા સલૂક કિયા જાય

ઠોક દિયા જાય કિ 'તોડ' કિયા જાય,

બોલો ઈનકે સાથ ક્યા સલૂક કિયા જાય,

ગોલી દી જાય કિ કાગજાત કિયે જાય,

બોલો ઈનકે સાથ ક્યા સલૂક કિયા જાય,

પૂરી મિડીયા ભી હમને તો બિખરા દી,

મોરલ પોલિસ કો હમને ભી ચકરા દી,

તુમકો હ્યુમન રાઈટ્સ, હાં હાં હ્યુમન રાઈટ્સ

તુમકો હ્યુમન રાઈટ્સ કી યાદ આઈ...

તાલી દી જાય કિ આંસૂ બહાયા જાય,

બોલો ઈનકે સાથ ક્યા સલૂક કિયા જાય,

આ રહી હૈ હંસી ઈનકી દિવાનગી પે,

આ રહા હૈ તરસ ઉનકી મર્દાનગી પે,

કાશ તૂ જો હોતા, કાશ તૂ જો હોતા,

મેરી મહેરબાની પે...

કાર્રવાઈ કી જાય કિ એન્કાઉન્ટર કિયા જાય,

બોલો ઈનકે સાથ ક્યા સલૂક કિયા જાય,

કઈ બૂઝતી શમાઓં કે પરવાને,

આરઝૂ ક્યા હૈ તેરી હમ ખૂબ જાને,

આજ તેરા ગિરેબાં, તેરા તેરા ગિરેબાં

આજ તેરા ગિરેબાં ઓ ડેઢ શાણે,

ખીંચ લિયા જાય કિ ફાડ દિયા જાય,

બોલો ઈનકે સાથ ક્યા સલૂક કિયા જાય.

ઠોક દિયા જાય કિ કૈદ કિયા જાય,

બોલો ઈનકે સાથ ક્યા સલૂક કિયા જાય....

(આનંદ બક્ષીએ લખેલા 'મેરા ગાંવ મેરા દેશ'ના ગીત 'માર દિયા જાય કિ છોડ દિયા જાય' પરથી પ્રેરિત, લખ્યા તા. 7-12-2019)

એ અનામી સગર્ભા હાથણીને

કેટલાંય ચોપગાં,

અમારાં સગાં

કોક મા, તો કોક માસી,

હવે તો એ પણ ગયા છે ત્રાસી,

પણ તું તો મોટી હસ્તી,

એમ કંઈ તું છો સસ્તી?

તને એટલે જ તોળી ત્રાજવે,

જીવતે લાખ

મૂએ સવા લાખ,

પણ અમે અબુધ,

પડી નહીં સુધ,

કોકે કર્યું તારું મારણ,

ત્યારે મળ્યું એ તારણ,

તારી પર પણ ખેલી શકાય રાજકારણ,

તારી તો માત્ર આડ,

પારખીએ છીએ લોકોની નાડ,

આપીને શ્રદ્ધાંજલિ તને,

મારી મોટી ધાડ,

વરસાવ્યો ફિટકાર,

ને તારી પર કર્યો ઉપકાર,

પણ અમે નથી વદ્યા હજી,

દેહિંગ પતકાઈ*માં પાડેલા સોદાની વાત,

મંજૂરી કોલસાની ખાણની,

હા, જગ્યા તમારા ચરિયાણની,

નૂમાલીગઢ*ને ફાળવી,

જમીન તમારા વિસ્તારની,

જાવ, થાય એ કરી લેજો,

ચાવવાના કે દેખાડવાના,

બધાય પાડી દઈશું,

તને ખબર ન હોય,

પણ અમે જાણીએ ને,

કે એક મૃત્યુ હોય શોક,

પણ જો એનો થાય થોક,

તો એ છે કેવળ આંકડા,

અને માણસના મૃત્યુને અમે ગણીએ અંક,

એની સરખામણીએ તમે સાવ રંક!

તમને કોણ પૂછે?

અમે જાણીએ છીએ,

કે તમને કદી ન પૂછાય,

તમને તો માત્ર પૂજાય.

*દેહિંગ પતકાઈ= આસામમાં આવેલા આ હાથી અભયારણ્યમાં કોલસાનું ખાણકામ કરવાની મંજૂરી લૉકડાઉન દરમિયાન આપવામાં આવી છે.
* નૂમાલીગઢ= અગાઉ આ રિફાઈનરીએ હાથીઓની અવરજવરના માર્ગ પર દિવાલ ચણેલી, જેને સર્વોચ્ચ અદાલતે હટાવવાનો હુકમ કરેલો. હવે લૉકડાઉન દરમિયાન રિફાઈનરીના વિસ્તરણ માટે અનેક ગણો વિસ્તાર સીધેસીધો ફાળવી દેવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટના અભ્યાસરિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે કે આ વિસ્તારમાં સૌથી વધુ સંખ્યા હાથીઓની છે.

(વિસ્ફોટક ભરેલું અનાનસ ખાવાથી એક સગર્ભા હાથણીનું કેરળમાં મૃત્યુ થયું. તેને પગલે સોશ્યલ નેટવર્કિંગનાં માધ્યમો પર આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો. આ મુદ્દે રાબેતા મુજબ હિન્‍દુ-મુસ્લિમનું રાજકારણ પણ પ્રવેશ્યું. હાથણીના અપમૃત્યુની આટલી ફિકરની સાથે અન્ય હાથીઓની 'ખાતીરદારી' કેવી રીતે કરાઈ રહી છે એ સમાચારની ખાસ નોંધ લેવાઈ નથી. એ નિમિત્તે એ મૃત સગર્ભા હાથણીને ઉદ્દેશીને આ કવિતા) 

(તસવીર: નેટ પરથી) 

સલાહ સોનુ સૂદને

હા તો ભઈ, સોનુ સૂદ!
તું લાગી પડ્યો ખુદ?
પડદે વિલનગીરી
ને બહાર હીરોગીરી,
ભારે બેવડાં તારાં ધોરણ,
ઘટાડ્યું તંત્રનું ભારણ,
પણ યાદ રાખજે એટલું,
ના કરે નારાયણ ને,
બને જો તારું બાયોપીક,
તો પડદે ભજવવી અઘરી પડશે
આ ભૂમિકા તને,
અપાશે એને કરમુક્તિ,
જેમ તેં અપાવી શ્રમિકોને મુક્તિ,
આ જ નેતાઓ પાડશે તાળીઓ,
મૂકશે તરતું સૂત્ર,
વ્યાજ નહીં, માંગો સૂદ,
હર ઘર હોગા સોનુ સૂદ,
હા ભઈ, થાય એવું જો,
કેટલી શાંતિ એમને તો!
દેશ સપડાયો છે આફતે ત્યારે,
તેઓ રચ્યાપચ્યા છે,
ઘોડાઓની લે-વેચમાં,
હિન્દુ-મુસ્લિમમાં ને
ઈન્ડિયા-ભારતમાં,
હજી એમની અડફેટે તું ક્યાં ચડ્યો છે?
આથી એટલું યાદ રાખજે, ભઈ!
ભલે કર્યું આ કામ તમામ,
ભૂલી જજે તેં કર્યું આ કામ,
એવું હોય તો ખાજે ઓછી બે બદામ,
કેમ કે, તેં મહામહેનતે મોકલેલા મજૂરો,
સોરી, સોરી શ્રમિકો!
બહુ જલ્દી આવી જશે પાછા,
ચડી જશે કામે પાછા,
એટલે નવેસરથી મરશે,
કાનૂનના સુધારા એ કામ કરશે,
તું કેટકેટલે પહોંચી વળશે?
આના કરતાં પડદે કરી ખા વિલનગીરી,
કે કદાચ નવેસરથી હીરોગીરી.
પણ યાદ રાખજે એટલું તું કે
હીરો ને વીલન કેવળ પડદે જ અલગ હોય છે,
સિનેમાના પડદે જ અલગ હોય છે,
રૂપેરી પડદે જ અલગ હોય છે.

(લૉકડાઉનના કાળમાં ઠેરઠેર ફસાઈ ગયેલા શ્રમિકો હિંમત હારીને હતાશાના માર્યા સેંકડો કિલોમીટર દૂર આવેલા પોતાના વતનમાં જવા માટે પગપાળા નીકળી પડ્યા એ વખતે ફિલ્મ અભિનેતા સોનુ સૂદે તેમને મદદરૂપ થવાની પહેલ કરી અને તેમને વતન મોકલવાની વ્યવસ્થા વિવિધ રાજ્યોના વિવિધ તંત્રો સાથે સંકલન સાધીને કરી. ટૂંકમાં, તંત્રે કરવાનું કામ સોનુએ કર્યું. એ નિમિત્તે સોનુ સૂદને સલાહના 'બે શબ્દો'.) 

(તસવીર: નેટ પરથી) 

કવિતાબવિતા

 ચલતે રહના 

જગતભર કી ઈકોનોમી કે લિયે

ચંદ લોગોં કી સુવિધા કે લિયે

મજદૂર રે ચલતે રહના...

મજદૂર રે ચલતે રહના...

ધનિક કલ્યાણ કી ખાતિર તૂ જન્મા હૈ

તૂ ઉનકે વાસ્તે હર દુ:ખ ઉઠા રે

ભલે હી અંગ તેરા ભસ્મ હો જાયે

તૂ ચલ ચલ કે કિરાના જુટા રે

લિખા હૈ યે હી તેરે ભાગ મેં

કિ તેરા જીવન રહે આગ મેં

મજદૂર રે ચલતે રહના...

કરોડોં તેરે જૈસે સબ ભટકતે હૈં

ઉનકે આંગનોં મેં હૈ અંધેરા

અરે કભી ન તેરે ઘર હો ઉજિયાલા

અધૂરા હી રહેગા કામ તેરા

તેરે ઉદ્ધાર મેં અભી દેર હૈ

અભી તો દુનિયા મેં અંધેર હૈ

મજદૂર રે ચલતે રહના...

(ભરત વ્યાસ લિખીત, લક્ષ્મીકાન્ત-પ્યારેલાલ દ્વારા સંગીતબદ્ધ, હેમંતકુમારના સ્વરમાં ગવાયેલા 'હરિશ્ચન્દ્ર તારામતી' (1963) ના ગીત 'સૂરજ રે જલતે રહના' પર આધારિત, લખ્યા તારીખ: 13-5-2020)

કવિતાબવિતા

 વૉચમેનની જોડ ભગત! નહીં જડે રે લોલ

(ઢાળ: જનનીની જોડ સખી નહીં જડે રે લોલ)

જૂઠા દાવા ને જૂઠા આંકડા રે લોલ

એથી જૂઠો તે મારો દાસ રે

વૉચમેનની જોડ ભગત! નહીં જડે રે લોલ

આત્મમુગ્ધતાનું એ પૂતળું રે લોલ

જગમાં છે એવી બીજી જાત રે

વૉચમેનની જોડ ભગત! નહીં જડે રે લોલ

ચશ્મે ઢાંકેલ એની આંખડી રે લોલ

અભિનયભર્યાં તે એનાં વેણ રે

વૉચમેનની જોડ ભગત! નહીં જડે રે લોલ

હોઠ બીડેલ એના મૌનથી રે લોલ

બોલે એ ટ્વીટર અટારીએ

વૉચમેનની જોડ ભગત! નહીં જડે રે લોલ

બોલ એનાં પ્રેસને તે દોહ્યલા રે લોલ

રેડિયે સિંચેલ એની સોડ્ય રે

વૉચમેનની જોડ ભગત! નહીં જડે રે લોલ

(કવિ દામોદર ખુશાલદાસ બોટાદકરને સળ્યાંજલિ, લખ્યા તારીખ: 5-5-2020)

કવિતાબવિતા

 કોવિદનો કાળો કેર છે

(ઢાળ: મારી બેની, સાસરિયે લીલાલ્હેર છે)

પહેલાં પાડી તાળી,

ને પછી વગાડી થાળી...

મારા પ્રેમીઓ, કોવિદનો કાળો કેર છે.

સળગાવીને દીવા,

કહ્યું ન કોઈને બીવા,

મારા પ્રેમીઓ, કોવિદનો કાળો કેર છે.

ઉપરથી વરસ્યાં ફૂલ,

તમે રહેજો કૂલ કૂલ,

મારા પ્રેમીઓ, કોવિદનો કાળો કેર છે.

ભાગ્યા જાય મજૂર,

એમને આપીશું ખજૂર,

મારા પ્રેમીઓ, કોવિદનો કાળો કેર છે.

ફટકારીને દંડા,

સમજાવ્યા તમને ફંડા,

મારા પ્રેમીઓ, કોવિદનો કાળો કેર છે.

અમને છે વિશ્વાસ,

તમે આમ નથી, પણ ખાસ,

મારા પ્રેમીઓ, કોવિદનો કાળો કેર છે.

થઈ જાજો ફરી હાજર,

લટકાવીએ જ્યારે ગાજર,

મારા પ્રેમીઓ, કોવિદનો કાળો કેર છે.

(લખ્યા તારીખ: 4-5-2020)

કવિતાબવિતા

હાથ સે હાથ છુડા લે 

દિલ યે બૈચેન વે, ટીવી પે નૈન વે

જિન્દડી બેહાલ હૈ, મુંહ પે રૂમાલ હૈ,

ના આ સાંવરિયા ના ના ના ના

હાથ સે હાથ છુડા લે, હાથ સે હાથ છુડા લે

જંતુ ને આજ તો, સબકો ડરા દિયા

હાય ઉસકી એડ ને, સબકો મરવા દિયા

ઐસી લગી ઝડી, કાન પે યૂં આન પડી

ક્યા ઉસકો લગ ગયા, ક્યા ઈસકો લગ ગયા

જ્યાદા મત ખાંસ તૂ, મુઝ કો ના ફાંસ તૂ

મેરે હાથ સે હાથ છુડા

હાથ સે હાથ છુડા આ..આ..આ..

માના અનજાન હૈ, યે હમરે વાસ્તે

માના અનજાન હૈ, હમ ઉસકે વાસ્તે

ના ઉસકી જાન લૂં, ના ઉસકો જાન દૂં,

મુંહ સે તૂ દૂર જા, નાક કે પાસ ન આ,

વો તેરા કાલ હૈ, માસ્ક કી ઢાલ હૈ,

ઈસ કાલ સે ઢાલ મિલા દે..ઓ..ઓ..ઓ...

હાથ સે હાથ છુડા લે

(કોવિડ-19 આવું આવું થઈ રહ્યો હતો એ અરસામાં લખાયેલું, અલકા યાજ્ઞિક અને ઉદિત નારાયણ દ્વારા ગવાયેલા, આનંદ બક્ષી લિખીત, એ.આર.રહેમાન દ્વારા સંગીતબદ્ધ, 'તાલ' ફિલ્મના 'તાલ સે તાલ મિલા લે' પર આધારિત, લખ્યા તારીખ: 8-3-2020)

કવિતાબવિતા

 છોડ દે સારી દુનિયા 

કહાં ચલા એ જૂઠા જોગી, ફેક જીવન સે તૂ ભાગ કે,

તેરી જૂઠી છબિ કે કારણ,યે સારી દુનિયા ત્યાગ કે.....

છોડ દે સારી દુનિયા ઈસી કે લિયે

યે મુનાસિબ હૈ બિલકુલ હી તેરે લિયે

ઔર ભી જરૂરી કઈ કામ હૈ

સોશ્યલ મિડીયા નહીં જિંદગી કે લિયે

ડ્રીમ સે સ્કીમ કા મિલન હો ન પાયા તો ક્યા,

સ્કીમ સે (અ)ફીમ કા મિલન કોઈ કમ તો નહીં,

બદબૂ આતી રહે દૂર સે હી સહી,

સામને હો ધરમ કોઈ કમ તો નહીં,

દાઢીયાં મિલતી નહીં સબ કો સંસાર મેં,

હૈ ગંજા હી બહુત રૌશની કે લિયે....છોડ દે સારી...

કિતની હસરત સે તકતે હૈ ભક્ત તુમ્હેં

ક્યૂં ઉન્હેં ધંધે પે તુમ લગાતે નહીં,

એક દુનિયા ઉજડ હી ગઈ હૈ તો ક્યા,

દૂસરે દંગે તુમ ક્યૂં કરવાતે નહીં,

દિલ ન ચાહે ભી તો સિર્ફ દિખાવે કો હી,

ત્યાગના પડતા હૈ યે સબ કુછ છલ કે લિયે...છોડ દે સારી...

('સરસ્વતીચન્દ્ર'ના ઈન્દીવર લિખીત, કલ્યાણજી- આણંદજી દ્વારા સ્વરબદ્ધ, લતા મંગેશકરના સ્વરમાં ગવાયેલા ગીત 'છોડ દે સારી દુનિયા કિસી કે લિયે' પર આધારિત, લખ્યા તા. 3-3-2020)

કવિતાબવિતા

 ટ્રોલ આયા મેરી વૉલ કે દ્વારે 

ટ્રોલ આયા મેરી વૉલ કે દ્વારે,

ટ્રોલિંગ કી ખનકાર લિયે, (2)

આંખ ભી જાને, દિલ ભી જાને, સુરતિયા હી ઐસી,

દયા ભી આયે, હંસી ભી આયે, મુરતિયા યે કૈસી,

પાગલ યે કૈસા ડૂબેગા, સપનો કા સંસાર લિયે....ટ્રોલ આયા મેરી વૉલ કે દ્વારે....

ઈક પલ સોચૂં કોઈ શાણા, રૂપ બદલકર આયા,

દૂજે પલ ફિર ધ્યાન યે આયે, હૈ યે પુરાની 'માયા',

જો મેરી વૉલ પે દૌડ આઈ, અપના 'અંધા' પ્યાર લિયે....ટ્રોલ આયા મેરી વૉલ કે દ્વારે....

(રાજિન્દર કૃષ્ણ લિખીત, મદનમોહન દ્વારા સંગીતબદ્ધ, મન્નાડેના સ્વરમાં ગવાયેલા 'દેખ કબીરા રોયા'ના ગીત 'કૌન આયા મેરે મન કે દ્વારે' પર આધારિત, લખ્યા તારીખ: 29-2-2020)

કવિતાબવિતા

ભીંત બાબતે વાત કરતાં લોકો ભીંત ભૂલે છે

તહાં ભીંત તૂટી પડી ને ચોર દબાયા ચાર તોય તકલીફ

નીમાયું એનું શીઘ્ર તપાસપંચ,

તપાસનો રેલો પહોંચ્યો કડિયાથી છેક 'પાતળે અંગ મુલ્લા' સુધી,

પણ ન્યાય એટલે ન્યાય એ ન્યાયે,

શોધવા ગયા કોઈ 'જાડો નર',

'હું ચઢું', 'હું ચઢું'ની મીઠી તકરારમાં

'ચઢીએ અમો' કહીને હોંશે હોંશે ચડ્યો ભૂપ શૂળીએ.

બીજી ભીંત કહેતાં દીવાલ એટલે કે 'દીવાર'ની કથા જુઓ,

'મેરા બાપ ચોર હૈ'થી શરૂ થયેલી વ્યથાની કથા,

પહોંચે છે 'ભાઈ, તુમ સાઈન કરોગે યા નહીં' સુધી,

ગાડી, બંગલા, મોટરની સામે ઝૂકે છે પલ્લું માના હોવાનું અને,

રચાય છે 'મેરે પાસ માં હૈ'નો યાદગાર સંવાદ,

મા બને છે દિવાલ, જેની બેય બાજુ છે બે ભાઈઓ,

કારકિર્દી એમની અલગ, બલ્કે વિરોધી,

'આજ બહોત ખુશ તો હોંગે તુમ' સાંભળીને પ્રેક્ષકો પાડે છે તાળીઓ.

ત્રીજી દિવાલ એવી છે જે તૂટતી નથી,

ન ડંડાથી, ન ધોકાથી કે ન ડાઈનામાઈટથી,

ના, એ ચીનની દિવાલ નથી, મારા ચીનના શાહુકાર,

જાવેદકાકાએ લખેલું કે દિવાર જો હમ દોનોં મેં હૈ આજ ગિરા દે,

એમનું લખેલું બોલે છે બચ્ચનકાકા,

પણ કરવા જાય છે બિચારા બમનશા,

છેલ્લે ખબર પડે છે કે આ દિવાલ અમુકતમુક સિમેન્ટની છે,

એ તૂટે નહીં કદી, તૂટવાની પણ નથી, આથી

નિ:સાસો નાખીને પૂછે છે, 'ભૈયા, યે દિવાર તૂટતી ક્યૂં નહીં હૈ?'

અને પશ્ચાદભૂનો અવાજ જણાવે છે, 'તૂટેગી કૈસે?'

હવે તમે જ કહો, કે અમદાવાદની આ ભીંતને નથી કાન,

છતાં લોકો કરતા રહે ભીંતભડાકા,

ભલે હોય એમની તાવડીમાં તડાકા,

મારતા રહે ભીંતમાં લાત,

અને આ ભીંતને અમથા ચડાવતા રહે ભીંતે,

પણ તમે જ વિચારો,

એ તૂટીને પડવાની છે ?

અને એની નીચે કોઈ ચોર દબાવાનો છે?

ત્યાં ઉભું રહીને કોઈ પૂછવાનું છે કે તુમ્હારે પાસ ક્યા હૈ?

લાકડાના બેટથી કોઈ એને તોડવા જવાનું છે?

અને એ ન તૂટવાની ફરિયાદ નોંધાવવાનું છે?

બહુ બહુ તો એની પર ચીતરાશે ચશ્માવાળા ગાંધી,

જે બોલતા કંઈ નથી, મૂછમાં મલકાયા કરે છે,

બસ તો, ગાંધીબાપો મલકાતો રહે એટલે બહુ!

એ દુ:ખી થાય એ ચલાવી ન લેવાય.

(લખ્યા તારીખ: 19-2-2020, સંદર્ભ: અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્પની અમદાવાદ મુલાકાત) 

કવિતાબવિતા

 જૂઠનું જોર 

આપણા જૂઠનું કેટલું જોર ?

ભક્ત રે, આપણા જૂઠનું કેટલું જોર ?

નાની એવી સાચક વાતનો મચવીએ નહિ શોર !

જૂઠનું વાહન કોણ બની રહે?

નહી ‘બલૂન’નું કામ, આપણ તો બડભાગી,

જૂઠાણાનું આજ ગવાય રે ગાન;

છૂટક સાચની શાલ પે સોહે જૂઠધનુષની કોર.

ભક્ત રે, આપણા જૂઠનું કેટલું જોર ?

જૂઠભરી ચેનલ સાગર પેખે,

સાચ લાગે છે ‘ફૂલ’, કોકડું છે કયા કિસમનું,

એનું જાડું વણાય ગૂંચળું;

નિબિડ જૂઠના કાજળથી ઢાંકી રાખશું અરુણ ભોર.

ભક્ત રે, આપણા જૂઠનું કેટલું જોર ?

આપણે ના કંઈ ડ્રન્ક,

ભર્યોભર્યો ધિક્કાર કોશ અપાર;

આવવા દો જેને આવવું આપણે, પહોંચી વળશું નિરધાર;

મતમાં છો મળે લાગ, ઠાંસી છે નફરત અમે ઘનઘોર.

ભક્ત રે, આપણા જૂઠનું કેટલું જોર ?

(કવિ રાજેન્દ્ર શાહને સળ્યાંજલિ, લખ્યા તારીખ: 18-2-2020)

કવિતાબવિતા

 દિવાલ દિવાલમાં ફરક હોય છે, ભઈલા!

અજાયબી ગણાય, જો બને આક્રમણને ખાળવા,

વિકાસ ગણાય, જો ચણાય ગરીબોને ટાળવા,

દિવાલ ભલે બનાવાય પાકી,

ઈરાદાઓને કદી ન શકાય ઢાંકી,

નજરે પડવાં ન જોઈએ આ ઝૂંપડાં એટલે કે કાચાં મકાનો,

પામવાનો બુદ્ધત્વ નક્કી ભત્રીજો સામકાકાનો,

એને બદલે કરીએ એમ, બોલાવીએ સરકસના તંબૂવાળાને,

શહેર આખાને ઢાંકે તંબૂથી,

આગળથી, પાછળથી, નીચેથી, ઉપરથી

ઝગમગાવે રોશનીથી,

અંદર પાડીશું પછી ખેલ જાતજાતના,

મોતના ગોળામાં દેખાડીશું ગાંધી આશ્રમ,

ઝૂલાના ખેલ રિવર તણા ફ્રન્ટ પર,

દોરડા પર વાંસડા સાથે ચાલતો નટ એ નાગરિક,

ને એક પૈડાવાળી સાયકલ ચલાવતો જોકર એ....

જવા દો! શું કામ પાડવું નામ કોઈનું?

શું કામ બગાડવું કામ કોઈનું?

મહેમાન મોંઘેરા અમ આંગણે ક્યાંથી?

'કેમ છો?' પૂછીને ધરીશું છાશ,

નજરમાં રાખીને કશીક આશ,

શેની આશ? એ વિષય રાખીએ શ્રદ્ધાનો.

પુરાવાની તો વાત જ કરતા નહીં.

(લખ્યા તારીખ: 14-2-2020, સંદર્ભ: અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્પની અમદાવાદ મુલાકાત)

કવિતાબવિતા

બદલો ‘હાઉડી’નો લઈશું ‘કેમ છો’ તણા નાદથી,

સ્વાગત વેળા ડરાવીશું તમને મોટ્ટા ટોળાના સાદથી,

ઝૂલજો હીંચકે, ઝાપટજો થેપલાં ને ખાખરા ને ચટણી,

મળી જાય કોઈ કવિ તો, કરજો અભિવાદન દાદથી,

અડાડજો આંખે ગૌપુચ્છને, ગણી માતાતુલ્ય એને,

નીકળો પગ છૂટો કરવા તો બચજો ગૌ-લાદથી,

સ્વર્ગનેય ભૂલાવીશું મહેમાન’ગીરી’થી અમારી

ઘાયલ અમો હજી છીએ વીઝા ન આપ્યાની યાદથી,

તમે રહી જાવ અહીં કે એ ચાલ્યા જાય તહીં,

ચહેરાથી નહીં, ઓળખ છે તમારી નાદથી.

(લખ્યા તારીખ: 7-2-2020, સંદર્ભ: અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્પની અમદાવાદ મુલાકાત) 

કવિતાબવિતા

કોઈને દેખાય ઝલક કોકની કોઈનાં પગલાંમાં,

કોકને ઘૂસાડવાનો ઉદ્યમ ચાલ્યો છે કોકના ડગલામાં.

માપપટ્ટી મિલીમીટરની ચલણી બની રહી બધે,

હઠયોગીનાં દર્શન થાય એક પગે ઊભેલા બગલામાં.

સંન્યાસ પણ લેવાય હવે માયા વિસ્તારવા કાજે,

ભર્તૃહરિ જુએ ઝલક દીપિકા*ની હવે પિંગલામાં

સ્માર્ટ ટી.વી. બિરાજમાન થયું વ્યાસપીઠે,

ઝૂંપડાં વિસ્તરી રહ્યાં છે સતત બંગલામાં.

(* દીપિકા = પદુકોણ અટક ધરાવતી અભિનેત્રી, લખ્યા તારીખ: 30-1-2020)

કવિતાબવિતા

દિલ મેં હુઆ સરદર્દ 

સામને યે ટ્રોલ આયા, દિલ મેં હુઆ સરદર્દ,

ના સોચે, ના સમજે, યે કૈસા હૈ પાગલ.

સામને યે ટ્રોલ આયા, દિલ મેં હુઆ સરદર્દ,

ના સોચે, ના સમજે, યે કૈસા હૈ પાગલ.

કભી બાતેં, મુલાકાતેં, ઉસસે ના હોગી,

અરે સમજેગા ના વો, ન આજ ઔર કિ કલ

સામને યે ટ્રોલ આયા, દિલ મેં હુઆ સરદર્દ,

ના સોચે, ના સમજે, યે કૈસા હૈ પાગલ.

રહના હૈ યહાં તો, લિખના હૈ યહાં તો,

ભલા દૂર કૈસે રહેંગે,

માના વો ક્રેઝી હૈ, ઉસસે કમ નહીં હૈ,

વો મગરૂર ફિર ભી રહેંગે,

સામને યે ટ્રોલ આયા, દિલ મેં હુઆ સરદર્દ,

ના સોચે, ના સમજે, યે કૈસા હૈ પાગલ.

બાતોં હી બાતોં મેં, લાતોં હી લાતોં મેં

ક્યા ઉસકો ક્યું પહચાન હોગી,

સુનતા જો જબાની, વો હી દોહરાતા કહાની,

ઉસકી બાતોં મેં ક્યું જાન હોગી....

સામને યે ટ્રોલ આયા, દિલ મેં હુઆ સરદર્દ,

ના સોચે, ના સમજે, યે કૈસા હૈ પાગલ.

('જવાની દિવાની'ના આનંદ બક્ષી લિખીત ગીત 'સામને યે કૌન આયા' પરથી પ્રેરિત. આ ગીતમાં આર.ડી.બર્મને ઉપયોગ કરેલા મટકા ડ્રમનો અવાજ યોગ્ય સ્થળે કલ્પી લેવાથી આખું ગીત મીટરમાં સાંભળી શકાશે, લખ્યા તારીખ: 15-1-2020)

કવિતાબવિતા

 ન લીલો, ન કેસરી કે કેવળ શ્વેત,

મેઘધનુષી રંગ ધર્મસ્થાને પ્રવેશે,

છદ્મ નહીં, પણ ખુલ્લા વેશે,

કશું હોવાનો ગર્વ નહીં,

ન હોય કશું ખતરામાં,

જાનીવાલીપીનારા કહો,

કે રાનાપીલીવાભૂજા

યા VIBGYOR,

તો અહીંથી જે પણ નીપજશે એ હશે પ્યૉર.

(સ્થળ: કેવડીયા કોલોની)

(લખ્યા તારીખ: 12-1-2020)

કવિતાબવિતા

 એક વહેલી સવારે, બારેકની આસપાસ મીર તકી મીર અને મજરૂહ સુલતાનપુરી પર 'દાગ' દહલવીનો ફોન આવ્યો. એમણે કહ્યું, 'જુઓ, આજે સાંજે 'મરીઝ'ની બર્થડે પાર્ટી છે, ને તમારે બન્નેએ ખાસ આવવાનું છે.' 'મરીઝ'ની પાર્ટીમાં શું શું પીરસાશે એ વિચારે બેય શાયરો ખુશ થઈ ગયા. તેમણે આવવાનું વચન આપ્યું, ત્યાં 'દાગે' કહ્યું, 'પણ હા! તમે 'મરીઝ'ને હમણાં ફોન ન કરતા. કેમ કે, આપણે એમને સરપ્રાઈઝ આપવાનું છે.' આ સાંભળીને બેય શાયરો લથડી પડ્યા. 'અરે હા! યાદ આવ્યું કે આજે સાંજે જ અમારે ગાલિબચાચાને ત્યાં કંકોતરી લખવા જવાનું છે. એટલે આવવાનું નહીં ફાવે.' 'દાગ'ને કંઈ સમજાયું નહીં.

એ મોડી સાંજે, છની આસપાસ મીર તકી મીર અને મજરૂહસાહેબ 'બેઠા' ત્યારે મજરૂહસાહેબે કહ્યું, 'મીરસા'બ, ગર આપકો એતરાજે-બુલંદ ન હો તો આપકા એક મુખડા લેકર મૈં ગીત લિખના ચાહતા હૂં. ઈજાજત હૈ?' મીર તકી મીરે ચૂસકી લેતાં કહ્યું, 'મજરૂહસા'બ, આપ જો ભી લિખના ચાહો, લિખો. સરપ્રાઈઝ પાર્ટીમેં જો હોતા ઉસસે તો આપ બહેતર હી લિખોગે. ફરમાઈએ.'

ત્યાર પછી જે લખાયું એ આ...

पत्ता पत्ता बूटा बूटा, प्लान हमारा जाने है

जाने ना जाने, ‘फूल’ ही ना जाने, लोग तो सारे जाने है

चुपके से कोई बुलाये,

तो क्यों गंभीर बनते है लोग,

कोई किसी को देना

सरप्राईज चाहे तो आते हैं लोग,

दीवाना आलम है सारा

यहां तो कोई हमारा

सरदर्द नहीं पहचाने रे ...पत्ता पत्ता बूटा बूटा

पहचाने लोग मिलेंगे

चलता रहेगा ये सिलसिला

हम तो इसी तरह से,

देंगे सरप्राईज का प्याला,

ये रिश्तेदार जोखिम उठाए,

ये रिश्तेदार उनको बताए,

क्रेज़ी मगर कब माने है...पत्ता पत्ता बूटा बूटा

दिखलाएंगे उन्हींको,

आते है कैसे लोग और,

कैसे न तुम आओगे,

पैसा चूकाएगा क्या कोई और,

अभी आए हुए लोगों की,

भूखे प्यासे लोगों की

बात कोई क्या जाने है...पत्ता पत्ता बूटा बूटा...

(મીર તકી મીરના મુખડાને લઈને મજરૂહ સુલતાનપુરીએ લખેલા, લક્ષ્મીકાન્ત-પ્યારેલાલે સંગીતબદ્ધ કરેલા 'એક નઝર' (1972)ના ગીત પરથી પ્રેરીત, લખ્યા તારીખ: 10-12-2019)

કવિતાબવિતા

 થયું પરીક્ષણ અણુબોમ્બનું, જ્યારે ટાળવા યુદ્ધ

પહોંંચ્યો સંદેશો સાંકેતિક કે મલકાયા છે બુદ્ધ

જ્યારે આવે અંદરથી આફત, મૂલ્યો કે નીતિ તણી,

સવાલ ત્યારે કાયમ થાય કે શું કરતા હશે બુદ્ધ

ભલે ત્યાગ્યાં પત્નીબાળક, ને છોડ્યું રાજપાટ પણ,

એમને ત્યાગે રાજપાટ કાજે એ જ ખરો હવે બુદ્ધ

વાળ એમના ગૂંચળીયા, આદર્શ છે શોપીસ માટે,

'બુદ્ધા' સાંભળી સાંભળીને હવે મલકાતા હશે બુદ્ધ

(એક ભોજન કાર્યક્રમમાં વાનગીઓના કાઉન્ટરના સુશોભનમાં મૂકાયેલા બુદ્ધનાં પૂતળાં જોઈને,

લખ્યા તારીખ: 9-12-2019)