ઈશ્વર છે કે નહીં? ઈશ્વર હોય તો કેવો હશે? આ જગતનું સંચાલન કરનાર ઈશ્વર સાકાર છે કે નિરાકાર? કે ઈશ્વર નહીં, પણ કોઈ અગમ્ય શક્તિ જગત ચલાવી રહી છે? આવા સવાલો આપણામાંના ઘણાના મનમાં કેટલીય વાર થયા હશે, અને હજીય થયા કરતા હશે. ઈન્ટરનેટના ચર્ચાચોરે આ સવાલો રમતા મૂકીએ તો ઈશ્વર એને ઠેકાણે રહે અને ચર્ચાના સમરાંગણમાં દલીલોની સામસામી પટાબાજીમાં કેટલીય લાશો ઢળી જાય. તેથી ચર્ચાને બદલે સર્વેક્ષણ વધુ અહિંસક બની રહે.
એવું નથી કે કેવળ મનુષ્યોમાં જ ઈશ્વરના અસ્તિત્વ અંગે મતમતાંતર પ્રવર્તે છે, બલ્કે મનુષ્યેતર જીવોમાંય જાતજાતની માન્યતાઓ ચાલી રહી છે. એ કેવી હશે એ જાણવા માટે પૃથ્વીના તમામ ખંડમાં એક અભૂતપૂર્વ સર્વેક્ષણ હાથ ધરવામાં આવ્યું. એ સર્વેક્ષણ કોણે, ક્યારે, શી રીતે, કોના કહેવાથી, કોને ખર્ચે, ક્યાં કર્યું એના સંશોધનમાં સમય અને શક્તિ વેડફ્યા વિના એ સર્વેક્ષણમાં મળેલી વિગતો પર નજર કરો. અહીં ફક્ત જવાબ આપવામાં આવ્યા છે. સવાલ કલ્પી લેવા.
પોતાને બંધબેસતી પાઘડી પહેરવી હોય તો વાંધો નથી, પણ ખરેખરી મઝા લેવી હોય તો બીજાને કઈ પાઘડી બંધબેસે છે, એનો વિચાર કરી જુઓ.
