કાર્ટૂનિસ્ટ મારિયો મીરાન્ડાએ અનેક લેન્ડસ્કેપ તેમજ સીટીસ્કેપ દોરેલાં છે, જેની છાપ મનમાં એવી જડાયેલી છે કે ક્યાંક એવું સ્થળ જોવા મળે કે તરત એ યાદ આવી જાય.
દમણના પ્રવાસ દરમિયાન સાંજે અમે દમણના કિલ્લે ગયા. અગાઉ અહીં આવેલો છું, પણ આ વખતે અમારી સાથે દમણની સરકારી કૉલેજના પ્રો. પુખરાજ હતા. અભ્યાસી, અને જાણકાર. પ્રવાસસાહિત્યના વિવેચક. દમણના કિલ્લાના મુખ્ય દરવાજેથી પ્રવેશીને તેમણે અમને જમણી તરફની રાંગ પર ચડાવી દીધા અને એ જ રાંગે રાંગે ચાલીને અમે છેક બીજા છેડાના દરવાજા સુધી પહોંચ્યા. એટલા વખત પૂરતો વરસાદ થંભેલો હતો એટલે ચોફેર લીલોતરી વચ્ચે કિલ્લાના કાળા પથ્થર ધોવાઈને સાફ થયેલા લાગતા હતા.
રાંગ પર ચડીને પાછળ નજર કરતાં જ જે દૃશ્ય દેખાયું એ સાથે યાદ આવી ગયા મારિયો મિરાન્ડા. અહીં પેન વડે એ દેખાતા દૃશ્યનું ચિત્ર મૂકેલું છે, પણ આગળ જતાં મારિયો અને દમણના જોડાણની જાણકારી મળી. એ વિશે પછી વાત.
