એ દૈત્યો અમારા સ્ટાર હતા

ક્રિસ્ટોફર ટકરને રામસે ફિલ્મ્સમાંની એકે ફિલ્મનાં નામ યાદ નથી કે જેમાં પોતે મદદ કરી હોય. પણ આખા પરિવારને તે ભાવપૂર્વક યાદ કરે છે. 'હું પ્રોસ્થેટિક્સમાં કામ કરી રહ્યો હતો, અને મને સહેજે યાદ નથી કે તેમણે મને શી રીતે શોધ્યો. અમે કદી મળ્યા નથી. તેઓ કેટલીક ફિલ્મો બનાવી રહ્યા હતા અને મારી પાસે તેઓ એના હોરર માસ્ક બનાવડાવવા માગતા હતા. તેમને ચોક્કસ માસ્ક કે શસ્ત્ર કે એવું બધું જોઈતું હતું. આથી મેં અનેક વસ્તુઓ બનાવી. મને વિગતવાર એ બધું યાદ નથી. અમે ક્યારેક ફોન પર વાત કરી છે, પણ લંડનમાં એમનો એક એજન્‍ટ હતો એ આવતો અને મારી પાસેથી વસ્તુઓ લઈ જતો. હું ધારું છું કે એ બધું તે ભારત મોકલી આપતો હશે.

વાત કરતાં ટકરને યાદ આવ્યું, 'ખરું કહું તો મેં એમની એકે ફિલ્મ જોઈ નથી. એ દિવસોમાં અમારે ત્યાં ભારતીય ફિલ્મો ખાસ આવતી નહીં. મને કહેવામાં આવેલું કે એ બધી નાના બજેટની ફિલ્મો હતી. હું માનું છે કે મારી પાસે એવું કંઈ પણ જોવાનો સમય કે જાણકારી નહોતી. પ્રામાણિકતાથી કહું તો મને એનીય જાણકારી નથી કે મેં એમની કઈ કઈ ફિલ્મ માટે કામ કર્યું. પોતાની જરૂરિયાત બાબતે તેઓ મને બહુ ઝીણવટથી જણાવતા. તેઓ મને નિશ્ચિતપણે જણાવતા કે તેમને 'ધ હન્‍ચબેક ઓફ નોત્ર દામ' ફિલ્મમાં છે એવો કે પછી ડ્રેક્યુલાની કોઈ ફિલ્મમાં હોય એવો માસ્ક જોઈએ છે. એ હંમેશાં હોલીવુડની કોઈ ફિલ્મમાં હોય એ પ્રકારનો રહેતો. તેઓ મને નિશ્ચિત સૂચનાઓ આપતા અને પછી બાકીનું હું મારી રીતે કરી લેતો. મને યાદ છે ત્યાં સુધી તેઓ મને વારંવાર કૉલ કરતા.'

તેઓ એમ જ કરતા. ટકર સાથે સૌથી વધુ વ્યવહાર અર્જુન (રામસે) કરતા. પોતાના ભાઈઓ સાથે તેઓ વાસ્તવિક આયોજનની ચર્ચા કરીને પછી એ બધું ટકરને સમજાવતા.

'મને લાગે છે કે એ બધું રામસેના પિતાથી શરૂ થયેલું.' ટકરને પૂછતાં તેમણે સહજ રીતે જ આમ કહ્યું, 'ચોક્કસપણે કહી શકું એમ નથી, પણ એ જ હશે, કેમ કે, પછી તેમના પુત્ર કે પુત્રો મને ફોન કરતા અને કહેતા, 'હું મિસ્ટર રામસેનો દીકરો છું.' આથી મને લાગે છે કે એ બધું અસલ મિ.રામસે દ્વારા જ આરંભાયું હશે. એટલે એ પિતા હોય કે પુત્ર, હું 'મિસ્ટર રામસે' જ કહેતો.'

'એ બહુ રસપ્રદ વાત છે કે ઘરઆંગણે કોઈકને શોધવાને બદલે હજારો માઈલ દૂર બેઠેલા મને તેમણે શોધી કાઢ્યો! કલ્પના કરી શકો છો! ત્યારે મારી પણ કંઈક પ્રતિષ્ઠા હશે. બીજું તો શું સમજવું! ઓછા બજેટની ફિલ્મો માટે- ખરેખર અસાધારણ કહેવાય. ઈંગ્લિશ ધોરણ મુજબ એ માસ્ક કંઈ ખર્ચાળ નહોતા, પણ ભારતીય ધોરણ અનુસાર સસ્તાય નહોતા.'

તુલસી (રામસે) સમજાવે છે એમ એ માસ્ક જ દૈત્યની અસર પેદા કરતા. સંગીતની બાબતે જેમ પ્રતિષ્ઠિત સંગીતકારનાંં એકાદ બે ગીતો ફિલ્મમાં હોય એટલે ફિલ્મની પ્રતિષ્ઠા વધી જાય, એવું જ માસ્કની બાબતમાં. એ દૈત્યો અમારા સ્ટાર હતા.' તુલસીએ વધુ એક વાર આમ જણાવ્યું. અને તેમણે માસ્ક પાછળ ખર્ચ કરવામાં કોઈ કસર છોડી નહોતી.

અર્જુન (રામસે)ના જણાવ્યા અનુસાર, ટકર પાસે અનેક માસ્ક તૈયાર રહેતા, અને રામસેની જરૂરિયાત અનુસાર થોડાઘણા ફેરફાર કરી દેતા. જો કે, ટકર આમ નથી કહેતા. તેમણે કહેલું, 'મિસ્ટર રામસે મને પોતાની જરૂરિયાત જણાવે ત્યારે હું નવેસરથી શરૂઆત કરતો. દરેક વખતે. સ્ટુડિયોમાં મારી ચોફેર વિખરાયેલા ઘણા માસ્ક મેં પૂરા કર્યા ન હોય. એ બધા સરખા જ હોય. એને પૂરા કરતાં એટલો જ સમય લાગે અને વરસો પછી એને જોતાં મને થાય, 'ઓહ! કાશ મેં આ પૂરો કર્યો હોત! એ પૂરો કરી શકાયો હોત તો બહેતર હોત.' હકીકતમાં મેં કરેલું કોઈ કામ પૂરું ન થયેલું હોય. પણ અલબત્ત, એ એક રીતે તૈયાર હોય.'

સૌથી વધુ મહેનત માસ્કમાં કરાતી, અને બાકીની બાબતો સામાન્ય રીતે પૅચવર્ક હતું. ટિફિનબોક્સની જેમ. માસ્ક નિયમીત બની ગયા એટલે કેમેરા એ દૈત્યોના ચહેરા પર જ રહેતો. એ વધુ ને વધુ દેખાતા ગયા, એમ એમના શરીરનો બાકીનો હિસ્સો પણ. લાંબા અસ્તવ્યસ્ત વાળ, વિચિત્ર દાંત, ભયાનક આંખો, ચહેરા પર પણ ગૂંચવાયેલા વાળ, અને હાથ- હાથ તો કાયમી ધોરણે એવા રહેતા. એ વાત કરું ત્યારે તુલસી રહસ્યમય રીતે હસે છે. મારું તારણ હતું કે કોથળાને કાપીને એની પર માટી લગાડવામાં આવતી જેથી તે ઘેરા દેખાય અને હાથ પર એ ચોંટી જાય, જેથી એનો દેખાવ રાક્ષસી લાગે. એવા હાથ સાથે લાંબા, વિકૃત નખથી એ પરિપૂર્ણ બને. પણ પત્રકારત્વની ભાષામાં કહીએ તો, રામસે નથી એનું સમર્થન કરતા કે નથી ઈન્‍કાર કરતા. આથી એ બાબતને આપણે 'ટ્રેડ સિક્રેટ' માનીને બાજુએ મૂકીએ.

(Excerpt from 'Don't disturb the dead', the story of the Ramsay brothers, by Shamya Dasgupta)

(નોંધ: પુસ્તકના આ અંશનો અનુવાદ કેવળ પુસ્તક અંગેની જાણકારી અને આસ્વાદ પૂરતો કર્યો છે.)

(Published by: HarperCollins India, 2017)